Duyu bütünleme; Duyusal bilgilerin entegre sinir bölümünün ayrıştırılması, kaydedilmesi, modülasyonu ve birleştirilmesi organize edilen beyindeki karmaşık bileşenlerdir. Gün içinde attığımız her adım, tuttuğumuz her nesne, duyduğumuz her ses veya aldığımız her koku… Beynimiz, çevremizden ve kendi vücudumuzdan gelen milyonlarca duyusal bilgiyi kesintisiz bir şekilde işler. Vücudümuz bu duyusal bilgiyi sahip olduğumuz 8 duyusal sistemden alır. okullarda bize öğretilen 5 temel duyuyu bilerek (görme, işitme, dokunma, tat ve koku) büyüdük. Ancak duyu bütünleme teorisi, hayat kalitemizi ve hareket kontrolümüzü doğrudan etkileyen 3 farklı duyu sistemine daha dikkat çeker:

1. Vestibüler Sistem (Denge ve Hareket): İç kulakta yer alır. Başımızın uzaydaki konumunu, yer çekimini, hızlanmayı ve dengemizi algılamamızı sağlar.

2. Propriyoseptif Sistem (Kas ve Eklem Duyusu / Vücut Farkındalığı): Kaslarımızda ve eklemlerimizde bulunan reseptörler sayesinde, gözlerimiz kapalıyken bile kolumuzun veya bacağımızın nerede olduğunu bilmemizi sağlar. Vücut farkındalığımızın ve güç kontrolümüzün temelidir.

3. İnterosepsiyon (İç Duyum): Kalp atışı, açlık, susuzluk, tuvalet ihtiyacı ve sıcaklık gibi vücudun iç organlarından gelen sinyalleri algılama yeteneğidir. Ama bazen vücudumuzda bu duyusal sistemlerden gelen bilgilerin işlemleme mekanizmasında sorunlar ortaya çıkabilir .

Duyusal bütünlemedeki problemler insan davranışlarında; öğrenmeden motor gelişimine, akademik yetenek, dikkat ve davranışlara, uykudan yemek sürecine kadar farklı bölgelere kadar yol sağlar.

Bu problemler neler?

Duyusal İşlemleme Bozukluğu (DİB): Bazen duyu bütünleme bozukluğu/disfonksiyo- nu ya da duyusal işlemleme disfonsksiyonu olarak tanımlanan bu durum; sıklıkla gözden kaçmakla birlikte tipik bir fonksiyonelliğe sahip bireylerde otizm spektrum bozukluğu, dikkat dağınıklığı, öğrenme güçlüğü ve diğer nörolojik durumlarda görülmektedir. Bu bireyler duyusal sistemlerinden (dokunma, işitme, tat, görme, koku ve hareket) gelen bilgileri efektif bir şekilde işlemleyememektedirler ve bu durum bireylerde duyusal hassasiyetler, motor becerilerde gecikme ile birlikte kendini sakinleştirme ile ilgili zorluklar, dikkat ve davranışlardaki problemler ile sonuçlanmaktadır. Duyusal işlemleme bozukluğu olan kişilerde aşağıdaki problemlerin birini veya daha fazlasını görebilmekteyiz:

Duyusal Modülasyon Disfonksiyonu: Başkaları için tipik olan ve rahatsız etmeyen duyusal bilgiye aşırı tepkisellik ile karakterize bir durumdur. Bu alandaki zorluklar sakinlik düzeyini kontrol edememe ve savaş, kaç veya don cevapları ile sonuçlanabilir. Bu bireyler bazen kıyafetlere karşı hassas olabilirler. Hareketlerini koordine etmekte zorluklar yaşarlar. Seslere aşırı tepkileri olabilir ve kalabalık yerlerde kendilerini rahat hissedemeyebilirler.

Duyusal Diskriminasyon (Ayırt Etme) Disfonksiyonu: Duyusal bilgiyi işlemleme ve önemini yorumlamadaki zorluklardır. Kişinin baş pozisyonunu, hareket durumunu (hareketli/durgun), hangi yöne hareket ettiğini farketmesi denge sisteminin hareket bilgisini ayırt etmesine örnektir. Duyusal bilginin ayırt edilmesi, kişinin motor becerilerinin efektif olarak açığa çıkarılmasını sağlar. Bu alandaki zorluklar; araç kullanma, yazı yazma, koordinasyon gerektiren aktiviteler gibi postüral kontrol ve motor beceri gerektiren durumlar bireyin zorluklar yaşaması ile sonuçlanır.

Praksi Bozuklukları: motor planlama, vücudun iki tarafını koordine etme ve zamanlama ile komplike motor koordinasyon gerektiren ve hareket içeren aktiviteleri açığa çıkarma ile ilgili problemleri içerir. Praksi alanındaki problemler , motor görev içeren giyinme, alet kullanımı gibi aktivitelerde veya kişisel programları organize etmek gibi günlük yaşam becerilerinde zorluklar ile sonuçlanır.

Duyu bütünleme terapisi ergoterapistler tarafından; Doğru adaptif ve fonksiyonel cevapları çıkarmak amacıyla, bireyselleştirilmiş özel programlar, bireysel uygulanan, duyusal açıdan zenginleştirilmiş eğlenceli ve etkileşimli oyun ve aktivitelerden oluşan bir yöntemdir .

Peki kimler duyu bütünleme seansları almalı ?

1) günlük yaşam gecelerinde zorlanıyorsa giyinme, kaşık – çatal kullanma ,diş fırçalama veya tuvalet gibi yaşına uygun becerilerde güçlük yaşıyorsa

2) duyusal uyaranlara tepki veriyorsa
Sesten rahatsız olma ,belirli kıyafetleri giymeyi reddetme, saç veya tırnak kesimlerinde yoğun tepki gösterme ya da sürekli hareket etme ihtiyacı hissetme

3) dikkatini sürdürmekte zorlanıyorsa
Bir etkinliği yaşına uygun süre boyunca sürdürmekte Zorluk çekiyor veya artık başka aktivitelere geçiyorsa

4) ince motor aktivitelerde zorluk çekiyorsa
kalem tutma , düğme ilikleme,Fermuar çekme , makas kullanma veya küçük nesneleri kullanırken zorlanıyorsa

5) hareket becerilerinde zorlanıyorsa
sık düşüyor, dengesini kurmakta zorlanıyor veya top oyunları gibi hareket gerektiren aktivitelerde güçlük yaşıyorsa

6) oyun kurmakta zorlanıyorsa
Oyunu başlatmak da sürdürmekte ve yaşıtları ile beraber oynamakta zorlanıyorsa

7) beslenme konusunda yoğun seçicilik gösteriyorsa
Yeni tatları veya farklı dokulardaki yiyecekleri sürekli reddediyorsa

8) Oral motor olarak desteklenmesi gerekiyorsa
Salya problemleri, her şeyi ağzına götürme davranışı vb.

9)bu güçlükler günlük yaşamını etkiliyorsa
Evde okulda veya sosyal yaşamında katılımını belirgin şekilde sınırlandırıyorsa